มีชาวต่างชาติสนใจเช่าห้อง เจ้าของหลายคนรู้ว่าต้อง "แจ้ง ตม.30" แต่ไม่แน่ใจว่าต้องแจ้งภายในกี่ชั่วโมง แจ้งที่ไหน และควรขอข้อมูลอะไรจากผู้เช่า บทความนี้สรุปจากตัวบทกฎหมายและหน้าเว็บของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) ข้อมูล ณ วันที่ 25/10/2569
ตม.30 คืออะไร ใครมีหน้าที่แจ้ง
ตม.30 คือแบบการแจ้งรับคนต่างด้าวเข้าพักอาศัย ตามมาตรา 38 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 ซึ่งกำหนดให้เจ้าบ้าน เจ้าของหรือผู้ครอบครองเคหสถาน หรือผู้จัดการโรงแรม ที่รับคนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวเข้าพักอาศัย ต้องแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
- ใครแจ้ง: หน้าเว็บ สตม. ระบุว่า แมนชั่น อพาร์ตเมนต์ เกสต์เฮาส์ และบ้านเช่าทั่วไป ให้เจ้าของหรือผู้ประกอบการเป็นผู้แจ้ง จะมอบหมายให้ผู้จัดการอาคารทำแทนก็ได้
- แจ้งใครบ้าง: ชาวต่างชาติทุกคนที่เข้าพัก แบบ ตม.30 มีบัญชีรายชื่อให้กรอกได้หลายคน ไม่ใช่เฉพาะคนที่เซ็นสัญญา
แจ้งภายในเมื่อไร แจ้งที่ไหน ช่องทางไหนบ้าง
ต้องแจ้งภายใน 24 ชั่วโมงนับแต่เวลาที่ผู้เช่าเข้าพัก ต่อที่ทำการตรวจคนเข้าเมืองในท้องที่ของที่พัก ถ้าท้องที่นั้นไม่มี ให้แจ้งที่สถานีตำรวจในท้องที่ ส่วนกรุงเทพฯ แจ้งที่กองบังคับการตรวจคนเข้าเมือง 1 ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติฯ ถนนแจ้งวัฒนะ
ตัวอย่างสมมติ ผู้เช่าเข้าห้องวันศุกร์ 18:00 น. ต้องแจ้งให้เสร็จก่อน 18:00 น. วันเสาร์ ซึ่งสำนักงานรับเรื่องตามวันและเวลาราชการ การแจ้งออนไลน์จึงสะดวกกว่า
ระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติว่าด้วยการแจ้งของเจ้าบ้านฯ ซึ่งมีผลตั้งแต่ 30/06/2563 ให้เลือกแจ้งได้ดังนี้
| ช่องทาง | ทำอย่างไร | หลักฐานที่ได้ |
|---|---|---|
| ไปยื่นเอง หรือให้ผู้อื่นไปแทน | กรอกแบบ ตม.30 ยื่นที่ ตม. ในพื้นที่ | ส่วนล่างของแบบที่เจ้าหน้าที่ฉีกให้ (ใบรับการแจ้ง) |
| ไปรษณีย์ลงทะเบียน | ส่งแบบที่ลงชื่อแล้ว พร้อมซองจ่าหน้าถึงตัวเองติดแสตมป์ | ใบรับแจ้งที่ส่งคืนทางไปรษณีย์ |
| ระบบออนไลน์ของ สตม. | ลงทะเบียนครั้งเดียว แล้วกรอกข้อมูลทุกครั้งที่มีผู้เช่าเข้า | หลักฐานที่ดาวน์โหลด (Export) จากระบบ |
รายการเอกสารประกอบเป็นไปตามที่ สตม. กำหนด (ระเบียบฯ ข้อ 4) ถ้าจะยื่นที่สำนักงานหรือทางไปรษณีย์ ให้โทรถาม ตม. ในพื้นที่ก่อน และกรอกข้อมูลตามหนังสือเดินทางเป็นหลัก
ผู้เช่าเดินทางแล้วกลับมา ต้องแจ้งใหม่ไหม
ระเบียบฉบับเดียวกันข้อ 2.2 ระบุว่า ถ้าคนต่างด้าวไปพักที่อื่นเป็นครั้งคราวแล้วกลับมาพักที่เดิมภายในช่วงเวลาเข้าพักที่ยังไม่สิ้นสุด ไม่ต้องแจ้งซ้ำ รวมถึงผู้ถือวีซ่าชนิดใช้ได้หลายครั้งที่ออกนอกประเทศแล้วกลับมาตามอายุวีซ่า และผู้ถือ Re-entry permit ช่วงเวลาเข้าพักนับจากวันเข้าพักถึงวันออกที่กรอกไว้ จึงควรกรอกวันออกให้ตรงกับวันสิ้นสุดสัญญา ถ้าต่อสัญญาเกินวันที่แจ้งไว้ ให้ถาม ตม. ในพื้นที่ว่าต้องแจ้งช่วงใหม่อย่างไร
แจ้งออนไลน์ทีละขั้น
ระบบแจ้งที่พักของ สตม. ใช้ได้ทั้งคอมพิวเตอร์และสมาร์ตโฟน หนึ่งบัญชีแจ้งได้หลายที่พัก ตามคู่มือของระบบ (ฉบับ 1.21 สำหรับเวอร์ชัน 2026.10.00) มีขั้นตอนดังนี้
- ลงทะเบียน ใช้อีเมลเป็นชื่อผู้ใช้ แนบสำเนาบัตรประชาชนและสำเนาทะเบียนบ้านของที่พัก (หรือใบอนุญาตประกอบกิจการ) ที่ลงลายมือชื่อรับรองสำเนาถูกต้อง ถ้าให้คนอื่นลงทะเบียนแทน แนบหนังสือมอบอำนาจและสำเนาบัตรของทั้งสองคน
- ยืนยันอีเมล เมื่อเจ้าหน้าที่อนุมัติ ระบบส่งอีเมลให้กดยืนยันภายใน 7 วัน แล้วส่งรหัสเข้าระบบมาให้ ครั้งแรกต้องตั้งรหัสผ่านใหม่
- ตรวจที่พัก ต้องมีสถานะ "อนุมัติ" จึงใช้แจ้งได้ ถ้าขึ้น "รอพิจารณา" แปลว่าเจ้าหน้าที่ยังตรวจอยู่
- แจ้งผู้เข้าพัก กด "แจ้งคนเข้าพัก / Inform" กรอกวันที่เข้าพัก วันที่ออกจากที่พัก และข้อมูลผู้เช่า ไม่ต้องอัปโหลดเอกสารของผู้เช่า ถ้ามีหลายคนนำเข้าด้วยไฟล์ Excel ได้
- เก็บหลักฐาน กด "นำออก / Export" ทันที เพราะระบบแสดงรายการย้อนหลังได้เฉพาะวันที่เข้าพักไม่เกิน 7 วัน แล้วส่งสำเนาให้ผู้เช่า
ควรสมัครก่อนผู้เช่าเข้า เพราะต้องรออนุมัติ ถ้าเคยใช้ระบบเดิมต้องลงทะเบียนใหม่ กรอกวันออกผิดส่งแจ้งใหม่ได้ เจ้าหน้าที่จะดูรายการล่าสุด สอบถามได้ที่ Call Center 1178 ตามวันและเวลาราชการ
ข้อมูลที่ควรขอจากผู้เช่าชาวต่างชาติ
รายการนี้เป็นแนวปฏิบัติที่ช่วยให้แจ้งได้ครบ อิงจากช่องที่ระบบออนไลน์และแบบ ตม.30 ฉบับกระดาษให้กรอก
| ขออะไร | ใช้ทำอะไร |
|---|---|
| หน้าข้อมูลของหนังสือเดินทาง | ชื่อ สัญชาติ เพศ วันเกิด และเลขหนังสือเดินทาง ที่ระบบออนไลน์ให้กรอก |
| หน้าวีซ่าหรือตราประทับขาเข้าล่าสุด | แบบกระดาษมีช่องประเภทวีซ่า วันเดินทางเข้า ช่องทางเข้า และวันครบกำหนดอนุญาต |
| เบอร์โทรศัพท์ในไทย | ระบบออนไลน์มีช่องเบอร์โทรศัพท์ |
| วันเข้าพักและวันสิ้นสุดสัญญา | ใช้กรอกวันที่เข้าพักและวันที่ออกจากที่พัก |
ขอดูเล่มจริงเทียบกับหน้าผู้เช่า แล้วถ่ายสำเนาเก็บไว้ ไม่ควรเก็บเล่มจริงเพราะผู้เช่าต้องใช้เดินทางและติดต่อราชการ และทำสัญญาเป็นภาษาที่ทั้งสองฝ่ายเข้าใจ เช่น ฉบับไทยกับอังกฤษ
เก็บสำเนาหนังสือเดินทางให้ปลอดภัย
ข้อมูลในสำเนาระบุตัวผู้เช่าได้ จึงเป็นข้อมูลส่วนบุคคลตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 แนวปฏิบัติง่าย ๆ คือ
- ขอเท่าที่ใช้แจ้ง ตม.30 และทำสัญญา บอกผู้เช่าว่าเก็บไว้ทำอะไร และเขียนกำกับบนสำเนา เช่น "ใช้แจ้ง ตม.30 เท่านั้น"
- เก็บไฟล์ในที่ที่มีรหัสผ่าน ไม่ส่งต่อในกลุ่มแชต
- หมดความจำเป็นแล้ว ทำลายสำเนาให้เรียบร้อย
ไม่แจ้งมีโทษอะไร และเช็กลิสต์ของเจ้าของ
มาตรา 77 ของ พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 กำหนดว่า ผู้ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 38 ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท ถ้าเป็นผู้จัดการโรงแรม ปรับตั้งแต่ 2,000 ถึง 10,000 บาท
หลักฐานการแจ้งสำคัญกับผู้เช่าด้วย หน้าเว็บกองบังคับการตรวจคนเข้าเมือง 1 ระบุการแจ้งที่พัก (ตม.30) เป็นเอกสารหนึ่งของคำขออยู่ต่อหลายประเภท
กฎหมายเรื่องนี้กำลังแก้ไข คณะรัฐมนตรีเห็นชอบร่าง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง (ฉบับที่ ..) ที่แก้หลักเกณฑ์การแจ้งการพักอาศัยของคนต่างด้าวเมื่อ 23/06/2569 และส่งให้รัฐสภาพิจารณาแล้ว จนกว่ากฎหมายใหม่จะประกาศในราชกิจจานุเบกษาและมีผลใช้บังคับ ยังใช้กติกาข้างต้น ดูประกาศล่าสุดได้ที่หน้าการแจ้งที่พักคนต่างด้าวของ สตม.
- ก่อนผู้เช่าเข้า: ลงทะเบียนระบบออนไลน์ ให้ที่พักขึ้นสถานะ "อนุมัติ"
- วันทำสัญญา: ดูเล่มจริง ถ่ายหน้าข้อมูลและหน้าวีซ่า จดเบอร์โทร วันเข้าพัก และวันสิ้นสุดสัญญา
- ภายใน 24 ชั่วโมง: แจ้งชาวต่างชาติทุกคนในห้อง
- หลังแจ้ง: Export หลักฐาน ส่งสำเนาให้ผู้เช่า และเก็บไฟล์ของตัวเองไว้
ลงประกาศหาผู้เช่าบน RentKrub
RentKrub มีหน้าเว็บภาษาไทย อังกฤษ และจีน ผู้เช่าชาวต่างชาติจึงค้นที่พักได้จากหน้าภาษาอังกฤษหรือจีน
- ลงประกาศฟรี: กดปุ่ม "ลงประกาศฟรี" ที่หน้าแรกของ RentKrub (เข้าสู่ระบบก่อน) แล้วจัดการรายละเอียด ราคา และโปรโมชั่นได้เอง ถ้ารับผู้เช่าชาวต่างชาติ เขียนบอกเป็นภาษาอังกฤษสั้น ๆ ว่าแจ้ง ตม.30 ให้
- ขอป้าย "ลงทะเบียนที่พักแล้ว": ส่งทะเบียนบ้านของที่พักหรือบิลค่าน้ำหรือค่าไฟล่าสุดที่อยู่ตรงกับประกาศ พร้อมรูปป้ายเลขที่บ้านหรือป้ายชื่อที่พัก ทีมงานตรวจภายใน 1–2 วันทำการ (ดูรายละเอียด)
- ดูราคารอบ ๆ: ค้นหาบนแผนที่ ปักหมุดที่ที่พักของคุณแล้วเลือกรัศมี 1–5 กม.
